نفت خام و فرآورده ها

نفت خام متشكل از مواد گوناگوني است كه قسمت عمده آن كربن و هيدروژن همراه با    مقادير كم گوگرد ، ازت ، اكسيژن و مقادير جزئي فلزات مي باشد.

جهت مقايسه انواع نفت خام از آزمايشات استانداردي استفاده مي گردد كه تعيين كننده قيمت نفت خام خواهد بود.

ارزيابي نفت خام

پالايشگاه ها بر اساس محدوده معين خواص نفت خام طراحي مي شوند و نمي توان  از هر نفت خامي جهت پالايش در آنها استفاده نمود.

 مهمترين اين خواص عبارتند از : اندازه گيري وزن مخصوص ، گوگرد ، نمك ، آب و مواد رسوبي ، ناخالصي هاي هاي فلزي ،  محدوده تقطير و كربن باقيمانده.

تقطير نفت خام

اولين قدم در پالایش نفت خام عمل تقطیر است. تقطير نفت خام محدوده وسيعي از نقطه جوش را نشان مي دهد . تقطير نفت خام در دو حالت تقطير در فشار اتمسفر و تقطير در فشارخلاء انجام مي گيرد.

تقطير در جو نفت خام عبات است از  فرايند پالايش و جدا سازي تركيبات نفت خام در فشار اتمسفر به وسيله حرارت دادن تا دماي  750 F    ( كه اين بستگي به نوع نفت خام دارد ) و سپس ميعان نمودن آن بوسيله خنك كردن .

محصولات

از تقطير  ، تصفيه و پالایش نفت خام در پالايشگاه می‌توان فرآورده ‌های فراواني بدست آورد که قابل فروش در بازار باشند نظير گازها   گاز مايع ، بنزين ،  نفت سفيد ، سوخت هاي هواپيما   ، گازوئيل ، نفت كوره ، روغن ، قير ، آسفالت  و …

- وزن مخصوص

يكي از خواص فیزیکی نفت خام که ارزش اقتصادی  بر مبنای آن سنجیده می‌شود ، وزن مخصوص آن می‌باشد و اندازه گيري آن مهم است ، نسبت جرم حجمي ماده نفتي به جرم حجمي آب در دماي 60 درجه فارنهايت  سنجيده مي شود

گوگرد

نفت خام را بر اساس ميزان تركيبات گوگردي موجود در آن به دو دسته شيرين و ترش تقسيم بندي مي كنند. نفت خام ترش به نفت خامي گفته مي شود كه حاوي سولفيد هيدروژن به صورت محلول باشد يا تركيبات گوگردي آن بالاتر از نيم درصد باشد. اگر مقدار گوگرد ( حتي به مقدار جزئي ) موجود در نفت خام از حد مجاز  بالاتر رود ، در قيمت گذاري  آن و همچنين محيط زيست  اثرات منفي دارد .

كاربرد نفت خام

نفت خام در گذشته به صورت مستقيم دركوره ها به عنوان سوخت مصرف مي شد .  امروزه با گسترش تكنولوژي و ساخت ماشين آلات جديد نياز هاي جديدي به وجود آمده است .

     در يك دسته بندي كلي محصولات حاصل از نفت خام عبارتند از :

1-   سوخت هاي گرمايشي

2-   سوخت ماشين هاي درون سوز

3-   حلال ها

4-   روغن هاي روان ساز

5-   مواد اوليه صنايع شيميايي و پتروشيمي

6-    آسفالت و قير

گاز مايع    

تعريف : هيدروكربن هاي بسيار سبكي كه در حين عمليات پالايش نفت خام از مواد سبک بالاي برج  تقطیر بدست مي آيد را گاز مايع مي نامند. عمدتاً مخلوطی از پروپان و بوتان است.

كاربرد

ü     به عنوان سوخت در وسایل گازسوز خانگی 

ü     به عنوان سوخت در خودروهاي سواري

ü     به عنوان مواد اوليه درصنايع پتروشيمي

ü     به عنوان سوخت در صنایع مختلف

بنزين موتور

تعريف

مخلوطي است از هيدروكربورهاي گوناگون كه با نسبت هاي مختلف تركيب مي شوند .

كاربرد

به عنوان سوخت موتورهاي احتراق داخلي ،  قايق ها و ساير موتورهائي كه با شمع و جرقه زدن كار مي كنند ، مورد استفاده قرار مي گيرد.

حلال ها

 

تعريف : حلال ها عموما از تركيبات سبك تقطيري تشكيل يافته اند كه در رده بندي برش ها  از بنزين سنگين تر و از نفت سفيد سبك تر مي باشند. با توجه به خصوصيات آنها به انواع گوناگوني تقسيم مي شوند.

كاربرد

ü    به عنوان رقيق كننده در لاك الكل ها

ü    به عنوان رقيق كننده در رنگ ها و جلا دهنده ها

ü     به عنوان رقيق كننده در مركب چاپ

ü    به عنوان يكي از مواد تشكيل دهنده تاير ، حلال لاستيك و رزين

ü    به عنوان يكي از مواد تشكيل دهنده چسب ها

ü    به عنوان حلال در صنايع شيميائي، آرايشي و غذائي

بنزين  هواپيما 

 

تعريف : پيچيده ترين سوخت توليدي پالايشگاه بوده

 

ü      سوخت جت نيز داراي دامنه تقطير وسيع و شامل بنزيني و نفتي، همراه با مواد افزودني مناسب  مي باشد  كه جهت استفاده در موتور توربيني هواپيماهاي جنگي و انواع هليكوپتر مي باشد.

 

مواد افزودني :

الف : مواد ضد اكسيد شدن و ضد توليد صمغ

ب : مواد ضد خورندگي : به منظور كاهش خوردگي در لوله هاي فولادي و مخازن و … بكار مي رود.

ج : ضد يخ در سيستم سوخت : جهت جلوگيري از گرفتگي صافي هاي اصلي سوخت اضافه مي گردد . ضد يخ از مواد خالصي نظير اتيلن گليكول تشكيل شده

د : ( ماده افزودني ضد استاتيك ) :  الكتريسته ساكن ايجاد شده در هنگام جابجايي سوخت ، مي تواند باعث تخليه بار و ايجاد جرقه با انرژي زياد و مشتعل شدن مخلوط قابل احتراق سوخت شود.

سوخت هواپيماي توربيني

تعريف

مشخصات سوخت هواپيماي توربيني ( نفت سفيد ) با مشخصات سوخت هواپيماي جنگنده ( بنزين جت ) متفاوت مي باشد. عدد آرام سوزي در اينجا نقشي نداشته  اما  ارزش گرمايي و ظرفيت گرمايي اهميت بسزايي دارد.

این سوخت از نظر دامنه تقطیر، مشابه نفت سفید است. سوخت مذکور با استفاده از افزودنی های مناسب ،پالایش و تصفیه ویژه تولید می شود. نقطه اشتعال بالا ( بیش از 40 درجه سانتيگراد ) ، این سوخت را مناسب استفاده در کلیه موتورهای توربینی هواپیماهای مسافربری می سازد.

 ATK توليدي پالايشگاه همان نفت سفيد توليدي واحد هيدروكراكينك  است كه كيفيت آن از نقطه نظر انجماد ، نقطه دود ، ويژگي ضد خورندگي و … بهبود يافته است. همچنين مواد افزودني لازم به آن اضافه شده است .

 

نفت سفيد ( KEROSINE  )

تعريف : هيدروكربورهائي كه در حرارت هاي ميان 150 تا 300 درجه سانتي گراد بدست مي آيند و عمدتا از سه نوع هيدروكربور پارافيني ، نفتني و آروماتيكي تشكيل شده اند.

 

كاربرد : در سوخت هواپيماهاي مسافربري و جت ، موتورهاي توربيني ، تراكتور و…   كاربرد دارد . همچنين جهت ايجاد روشنايي ، توليد حرارت و سوخت چراغ هاي خوراك پزي به مصرف مي رسد.

نفت گاز ( GAS OIL )

تعريف

به آن دسته از هيدروكربن هائي كه از نفت سفيد سنگين تر و اتم كربن آنها بين C15 تا C25 و نقطه جوش آنها بين 180 تا C°370   است نفت گاز گفته مي شود. نوع هيدروكربن هاي موجود در نفت گاز عبارتند از: پارافيني ، نفتني  و آروماتيكي

هيدروكربن هاي پارافيني : تركيبات زنجيره اي سير شده ( آلكان ها ) مانند C6H14

هيدروكربن هاي نفتني : تركيبات حلقوي سير شده ( سيكلو آلكان ها ) مانند  C6H12

هيدروكربن هاي آروماتيكي : تركيبات حلقوي سير نشده و معطر مانند بنزن ( C6H6 )

 

كاربرد :  از جمله مصارف آن سوخت موتورهاي ديزل و سوخت تأسيسات حرارتي مي باشد.

 

نفت كوره ( FUEL OIL   )

تعريف

نفت كوره از هيدروكربورهاي سنگين نفت خام كه داراي تركيبات گوگردي ، اكسيژنه و فلزات هستند تشكيل مي شود و به دليل سنگيني به آساني نمي سوزد . با طراحي مشعل هاي مناسب ، با استفاده از بخارآب ، هواي فشرده و پخش مكانيكي به صورت ذرات ريز ، امكان سوختن آن در كوره ميسر شده است.

 

واحد توليدي

اين محصول در ايران از بازمانده تقطير نفت خام در برج هاي تقطير در فشار جو ، تقطير در خلاء و  واحد كاهش گرانروي بدست مي آيد .

 

كاربرد

در سوخت كشتي ها ، نيروگاه هاي برق  ، واحدهاي صنعتي بزرگ و كوچك بكار مي رود. در آمريكا و اروپا فرآورده اضافي بشمار رفته و به كك تبديل مي گردد .

قير BITUMEN  )

 

تعريف

قير يا بازمانده تقطير نفت خام شامل تركيبات سنگين و پيچيده با وزن مولكولي بالا  ، از نظر شيميايي خنثي ، داراي خاصيت چسبندگي و ظرفيت كلوئيدي  مي باشد.

مواد تشكيل دهنده قير شامل گروه هاي مختلفي از تركيبات آسفالتين ، مواد حلقه اي ، رزين ها و مواد اشباع يا روغن ها است.  مواد رزين ها بيشتر با گوگرد ، اكسيژن يا ازت همراه هستند. افزايش درصد آسفالتين سبب سفتي قير و افزايش درصد مواد روغني سبب نرمي آن مي شود .كيفيت قيري كه از نفت خام گوناگون بدست مي آيد يكسان نيست حتي اگر چگالي دو نوع نفت خام به هم نزديك باشند .

 

 كاربرد قير

در قديم برا ي جلوگيري از گرد و خاك در راه هاي خاكي ، نرم كردن قير طبيعي و به عنوان سوخت سنگين به كار برده مي شد. كاربرد هاي امروزي عبارتند از :

1- ساختمان ها

2- راه ها

3-فرودگاه ها

4- زمين هاي ورزشي

5- تثبيت خاك و شن هاي روان 

6- عايق كاري

7- در زمينه هاي هيدروليكي ( كانال ها ، پل ها )

8- مصارف صنعتي مانند رنگ آميزي ، تاير سازي

9- كشاورزي ( مقدار رطوبت ، زودرسي گياه)

10- الكتريكي ( نوارهاي آسفالتي ، پركردن اتصالات الكتركي ، پوشش  سيم ها )

 و مصارف گوناگون ديگر

 

 

 

روغن ها  ( OIL )

تعريف

هيدروكربورهاي گوناگوني كه به عنوان خوراك اوليه روغن از برش هاي نفت خام در برج تقطير درخلاء بدست مي آيد و از نوع پارافيني ، نفتني و تركيبات آسفالتي است. وزن مولكولي روغن ها ميان 352 تا 492 ، نقطه جوش آنها 750 تا 1000 درجه فارنهايت و شمار كربن آنها ميان 25 تا 37 است .

 

مواد چرب كننده (مواد روان ساز جامد) : مواد جامد يا نيمه جامدي هستند كه براي ايجاد روان كاري و يا چرب كردن سطوح  به كار مي روند . براي مثال مي توان از گريس ، واكس و روغن گيربكس (واسكازين) نام برد .

گريس :  مخلوطي است از هيدروكربورهاي پارافيني استخراج شده در عمليات تصفيه روغن موتور كه به آن تركيبات صابوني اضافه شده است . صابون هايي كه براي ساخت گريس مصرف مي شود از انواع سديمي ، كلسيمي ، آلومينيومي ، سربي و ليتيمي مي باشد.

واكس :  به تر كيبات پارافيني گفته مي شود كه كه داراي محدود نقطه ذوب در حد 100 تا 150 °Fباشند.

كار برد واكس ها

توليد پوليش ،  مركب سازي ،  بهداشتي  ، عايق كاري ، كابل سازي،  دندانپزشكي،  كاغذسازي، توليد شمع و چسب سازي

انواع روغن ها و كاربرد آنها

روغن هاي مورد استفاده در صنعت بافندگي

روغن هاي روان ساز ( به منظور كاهش اصطلاك بين قطعات متحرك )

روغن هاي مورد استفاده در صنعت فلزكاري (جهت جلوگيري از زنگ زدگي و خوردگي)

روغن هيدروليك (در سيستم ترمز خودروها ، بالابرها ، دستگاه هاي توليد فشار و … ) روغن ترانسفورماتور ( داراي قدرت الكتريكي بالا كه براي توزيع يكنواخت حرارت و ايجاد عايق به كار مي روند )   

روغن خازن ( در خازن هاي برقي)

روغن هاي عايق ( مورد استفاده جهت گونه هاي مختلف عايق كاري )

روغن هاي سفيد و روغن هاي محافظ

 


Parse error: syntax error, unexpected T_ENCAPSED_AND_WHITESPACE, expecting ')' in /home3/paytakht/public_html/fa/wp-content/themes/delicate/footer.php on line 42